Wymiary nominalne - wymiary przedmiotów podawane na rysunkach. Wymiary rzeczywiste są zawsze trochę mniejsze lub większe od wymiarów nominalnych z powodu nieuniknionych błedów wykonania.

Rozróżnia się:

  • wymiary zewnętrzne, jak: długość, szerokość lub wysokość przedmiotu, średnica wałka, grubość ścianki przedmiotu wydrążonego.
  • wymiary wewnętrzne, jak: średnica otworu, szerokość rowka itd.
  • wymiary mieszane, jak: głębokość rowka, wysokość nadlewka itd., przy czym wymiary te, w zależności od kolejności obróbki powierzchni, mają charakter wymiaru zewnętrznego lub wewnętrznego i wtedy noszą nazwę wymiarów mieszanych typu zewnętrznego lub wewnętrznego.
  • wymiary pośrednie, tj. takie, których nie można zmierzyć bezpośrednio, a więc: odległość osi otworu od ściany przedmiotu, rozstawienie otworów itd.; wymiary te mogą być również niekiedy typu zewnętrznego lub wewnętrznego.

Ze względu na żądaną dokładną dokładność wykonania wymiaru dzieli się na:

  • swobodne, tj. takie, których rzeczywista wartość nie odgrywa większej roli; dla wymiarów takich nie podaje się tolerancji,
  • stolerowane, których rzeczywista wartość musi się zawierać w określonych granicach,
  • teoretyczne, dla których nie przewiduje się żadnych odchyłek; są to zwykle wymiary potrzebne do obliczania wymiarów narzędzi, sprawdzianów i uchwytów.

Każdy wymiar stolerowany ma dwa określone wymiary graniczne: wymiar górny B i wymiar dolny A, między którymi musi się znaleźć wymiar rzeczywisty przedmiotu. Różnica między górnym i dolnym wymiarem granicznym jest tolerancją T wymiaru. Tolerancja T jest zawsze dodatnia.

Odchyłka górna (ES - dla wymiaru wewnętrznego, es - dla wymiaru zewnętrznego) to różnica między wymiarem górnym B i wymiarem nominalnym N.

Odchyłka dolna (EI - dla wymiaru wewnętrznego, ei - dla wymiaru zewnętrznego) to różnica między wymiarem dolnym A i wymiarem nominalnym N.
Między wymiarem nominalnym, wymiarami granicznymi, tolerancją i odchyłkami występują więc następujące zależności

A = N + EI lub A = N + ei
B = N + ES lub B = N + es
T = ES - EI lub T = es - ei albo T = B - A

Obszar zawarty między wymiarami granicznymi nazywa się polem tolerancji.